ອາຣິຍະສັຈ ຈາກພຣະໂອດ (ພາກປາຍ)

ທິຕຖິສັມປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຕຖິທີ່ເປັນສັມມາທິຕຖິ) ເປັນຮຸ່ງເຊົ້າ

ອະປະມາດະສັມປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະມາດ) ເປັນຮຸ່ງເຊົ້າ

ໂຢນິໂສມະນະສິກາຣະສັມປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການເຮັດໄວ້ໃນໃຈໂດຍລະອຽດ) ເປັນຮຸ່ງເຊົ້າ (ລວມເປັນເຈັດຢ່າງທັງກັລລະຢານະມິຕຕະຕາ) ແລະ ຕໍ່ທ້າຍດ້ວຍຄໍາວ່າ ຜູ່ມີກັລລະຢານະມິຕເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມຈະເຣີນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຊຶ່ງອົງຄ໌ແຫ່ງມັຄຄ໌ ຊະນິດອາໄສວິເວກ ອາໄສວິຣາຄະເປັນຕົ້ນ ດ້ວຍກັນທັງໝົດ.

ໃນສູຕອື່ນ ຜູ່ມີກັລລະຢານະມິຕເປັນຕົ້ນ ນອກຈາກຈະເຣີນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຊຶ່ງອົງຄ໌ແຫ່ງມັຄຄ໌ ຊະນິດທີ່ອາໄສວິເວກ ອາໄສວິຣາຄະ ອາໄສນິໂຣດ ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມສະລັດອອກໄດ້ແລ້ວ, ຍັງສາມາດຈະເຣີນອົງມັຄຄະ ຊະນິດທີ່ມີການນໍາອອກຊຶ່ງ ຣາຄະ - ໂທສະ - ໂມຫະ ເປັນປະຣິໂຍສານ ໄດ້ ດັ່ງນີ້ກໍມີ.

ສໍາລັບຄໍາວ່າ ທັມທີ່ເປັນຮຸ່ງເຊົ້າ ແຫ່ງການເກີດຂຶ້ນຂອງອັຕຖັງຄິກະມັຄຄະເຈັດປະການຂ້າງເທິງນັ້ນ ໃນສູຕອື່ນໆ ບໍ່ເອີ້ນວ່າ ຮຸ່ງເຊົ້າ ແຕ່ເອີ້ນວ່າ ເປັນ ທັມທີ່ມີອຸປະກາຣະຫຼາຍ (ພະຫຸປະກາຣະທັມມະ) ເພື່ອການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອັຕຖັງຄິກະມັຄຄະ (໑໙/໔໐-໔໒/໑໔໗-໑໖໔) ກໍມີ ; ແລະໃນສູຕອື່ນໆ ເອີ້ນວ່າ ເປັນທັມມະທີ່ເຮັດໃຫ້ອັຕຖັງຄິກະມັຄຄະ ທີ່ຍັງບໍ່ເກີດໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້

ອັຕຖັງຄິກະມັຄຄະທີ່ເກີດຢູ່ແລ້ວ ໃຫ້ເຖິງຄວາມຈະເຣີນບໍລິບູນ (໑໙/໔໔-໔໗/໑໖໕-໑໘໒) ກໍມີ ; ແລະຕອນທ້າຍສູຕ ກໍມີຕໍ່ທ້າຍດ້ວຍຄໍາວ່າ ຜູ່ມີກັລລະຢານະມິຕເປັນຕົ້ນ ຍ່ອມຈະເຣີນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຊຶ່ງອົງຄ໌ແຫ່ງມັຄຄ໌ ຊະນິດອາໄສວິເວກເປັນຕົ້ນ ແລະ ຊະນິດທີ່ມີການນໍາອອກຊຶ່ງ ຣາຄະ - ໂທສະ - ໂມຫະ ເປັນປະຣິໂຍສານ ດ້ວຍກັນທັງໝົດ].

ອັຕຖັງຄິກະມັຄຄະ ສໍາເລັດໄດ້ດ້ວຍອັປປະມາດະ ຍອດແຫ່ງກຸສົລທັມ

ພິກຂຸ ທ. ! ສັຕທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ມີຂາ ມີສອງຂາ ມີສີ່ຂາ ມີຫຼາຍຂາກໍດີ ມີຮູບ ບໍ່ມີຮູບ

ມີສັນຍາ ບໍ່ມີສັນຍາ ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ກໍດີ ມີປະມານທໍ່ໃດ ; ຕະຖາຄົຕອະຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະ ຍ່ອມປາກົດວ່າ ເລີດກວ່າບັນດາສັຕເຫຼົ່າ ນັ້ນ. ພິກຂຸ ທ. ! ກຸສົລທັມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ບັນດາມີກຸສົລທັມທັງຫຼາຍທັງປວງນັ້ນ

ມີຄວາມບໍ່ປະມາດເປັນມູນ, ມີຄວາມບໍ່ປະມາດເປັນບ່ອນຈຸ້ມລົງ. ຄວາມບໍ່ປະມາດ ຍ່ອມປາກົດວ່າ ເປັນເລີດກວ່າບັນດາກຸສົລທັມເຫຼົ່ານັ້ນ ; ເຊັ່ນໃດກໍເຊັ່ນນັ້ນ.

໘໕໖ ອະຣິຍະສັຈຈ໌ຈາກພຣະໂອຖະ

ພິກຂຸ ທ. ! ຂໍ້ນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ພິກຂຸ ຜູ່ບໍ່ປະມາດຍ່ອມຫວັງໄດ້ ຄື ເຂົາຈະ ຈະເຣີນ

ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຊຶ່ງອັຕຖັງຄິກະມັຄຄະ໑.

[ການທີ່ຄວາມບໍ່ປະມາດເປັນຍອດແຫ່ງກຸສົລທັມທັງປວງ ໃນສູຕນີ້ຊົງອຸປະມາດ້ວຍພຣະຕະຖາຄົຕ ເປັນສັຕເລີດກວ່າສັຕທັງປວງ. ສ່ວນໃນສູຕອື່ນອີກຫຼາຍແຫ່ງ :-

ຊົງອຸປະມາດ້ວຍ ຮອຍຕີນຊ້າງ ເລີດ ຄືໃຫຍ່ກວ່າຮອຍຕີນສັຕທັງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້ກໍມີ ;

ຊົງອຸປະມາດ້ວຍ ແປເຮືອນ ເລີດຄືຢູ່ຈອມໄມ້ໂຄງເຮືອນທັງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້ກໍມີ ;

ຊົງອຸປະມາດ້ວຍ ຮາກໄມ້ໂກຕະຖານຸສາຣີຢະ (ກະລໍາພັກ ?) ເລີດກວ່າຮາກໄມ້ຫອມທັງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້ກໍມີ ;

ຊົງອຸປະມາດ້ວຍ ແກ່ນຈັນແດງ ເລີດກວ່າໄມ້ແກ່ນຫອມທັງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້ກໍມີ ;

ຊົງອຸປະມາດ້ວຍ ດອກວັດສິກະ (ມະລິ ?) ເລີດກວ່າດອກໄມ້ຫອມທັງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້ກໍມີ ;

ຊົງອຸປະມາດ້ວຍ ຣາຊາຈັກກະພັດ ເລີດກວ່າພະຣາຊາເມືອງຂຶ້ນເມືອງອອກທັງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້ກໍມີ ;

ຊົງອຸປະມາດ້ວຍ ແສງຈັນ ເລີດຄືຮຸ່ງເຮືອງກວ່າແສງດາວທັງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້ກໍມີ ;

ຊົງອຸປະມາດ້ວຍ ແສງອາທິສ ພາຍຫຼັງຝົນຕົກບໍ່ມີເມກໃນລະດູສາດ ແຈ່ມໃສກວ່າຄວາມແຈ່ມໃສທັງປວງໃນອາກາສ ດັ່ງນີ້ກໍມີ ;

ຊົງອຸປະມາດ້ວຍ ຜ້າກາສີ ເລີດກວ່າບັນດາຜ້າຕໍ່າດ້ວຍເສັ້ນດ້າຍທັງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້ກໍມີ].

- ມະຫາວາຣ. ສັງ. ໑໙ / ໖໒-໖໗ / ໒໕໔-໒໖໓.

໑. ອະຣິຍະອັຕຖັງຄິກະມັຄຄະ ໔ ຮູບແບບ ຄື ຊະນິດທີ່ອາໄສ ວິເວກ-ວິຣາຄະ-ນິໂຣດ ແລະເປັນໂວສສັຄຄະ

ປະຣິນາມີ ໑ ; ຊະນິດທີ່ມີການນໍາອອກຊຶ່ງຣາຄະ-ໂທສະ-ໂມຫະ ເປັນປະຣິໂຢສານ ໑ ; ຊະນິດທີ່ມີການ

ຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ມີອະມະຕະເປັນເບື້ອງໜ້າ ມີອະມະຕະເປັນປະຣິໂຢສານ ໑ ; ແລະ ຊະນິດທີ່ນ້ອມ