ອະຣິຍະສັຈພາກຕົ້ນ

ພິກຂຸ ທ. ! ໃນກໍລະນີນີ້ ບຸຄຄົລບາງຄົນ, ວິໂມກຂ໌ເຫຼົ່າໃດ ອັນບໍ່ກ່ຽວກັບຮູບ ເພາະກ້າວຂ້າມຮູບເສຍໄດ້ ອັນເປັນວິໂມກຂ໌ ທີ່ສະງົບລະງັບ ມີຢູ່, ເຂົາຫາກໄດ້ຖືກຕ້ອງວິໂມກຂ໌ເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍນາມກາຍແລ້ວແລຢູ່ ກໍບໍ່ ແຕ່ວ່າ ອາສະວະທັງຫຼາຍ ຂອງເຂົານັ້ນດັບສິ້ນໄປຮອບແລ້ວ ເພາະເຫັນແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາ. ພິກຂຸ ທ. ! ນີ້ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸຄຄົລຜູ້ເປັນປັນຍາວິມຸຕຕິ. ພິກຂຸ ທ. ! ສໍາລັບພິກຂຸ ເຖິງແມ່ນວ່ານີ້ ເຮົາກໍບໍ່ກ່າວວ່າ ຍັງມີອັນໃດໆເຫຼືອຢູ່ ທີ່ເຂົາຕ້ອງເຮັດດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະມາດ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫຕໃດໜໍ ? ເພາະເຫຕວ່າ ກິດທີ່ຕ້ອງເຮັດດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະມາດ ເຂົາເຮັດສໍາເລັດແລ້ວ, ແລະເຂົາເປັນຜູ້ບໍ່ອາດ ທີ່ຈະເປັນຜູ້ປະມາດໄດ້ ອີກຕໍ່ໄປ.

ພາກ ໓ - ນິໂຣທະອະຣິຍະສັຈຈ໌ ໖໖໓

(ຜູ້ປັນຍາວິມຸຕຕິອີກນັຍໜຶ່ງ໑)

ອານົນທ໌ ! ວິນຍານຖິຕິ ເຈັດ ເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ອາຍະຕະນະສອງ ມີຢູ່. ວິນຍານຖິຕິ ເຈັດເຫຼົ່າໃດໜໍ ? ວິນຍານຖິຕິເຈັດຄື :-

໑. ອານົນທ໌ ! ສັຕທັງຫຼາຍ ມີກາຍຕ່າງກັນ ມີສັນຍາຕ່າງກັນ ມີຢູ່ ; ໄດ້ແກ່ມະນຸສສ໌ທັງຫຼາຍ, ເທວະດາບາງພວກ ແລະວິນິບາຕບາງພວກ : ນີ້ຄື ວິນຍານຖິຕິປະເພດທີໜຶ່ງ.

໒. ອານົນທ໌ ! ສັຕທັງຫຼາຍ ມີກາຍຕ່າງກັນ ມີສັນຍາແນວດຽວກັນ ມີຢູ່ ;ໄດ້ແກ່ ພວກເທບຜູ້ນັບເນື່ອງຢູ່ໃນໝູ່ພຣົມ ທີ່ບັງເກີດໂດຍປະຖົມພູມ ແລະສັຕທັງຫຼາຍ ໃນອະບາຍທັງສີ່ : ນີ້ຄື ວິນຍານຖິຕິປະເພດທີສອງ.

໓. ອານົນທ໌ ! ສັຕທັງຫຼາຍ ມີກາຍແບບດຽວກັນ ມີສັນຍາຕ່າງກັນ ມີຢູ່ ;ໄດ້ແກ່ ພວກເທບອາພັດສະຣະ : ນີ້ຄື ວິນຍານຖິຕິປະເພດທີສາມ.

໔. ອານົນທ໌ ! ສັຕທັງຫຼາຍ ມີກາຍແບບດຽວກັນ ມີສັນຍາແນວດຽວກັນ ມີຢູ່ ; ໄດ້ແກ່ ພວກເທບສຸພະກິນຫະ : ນີ້ຄື ວິນຍານຖິຕິປະເພດທີສີ່.

໕. ອານົນທ໌ ! ສັຕທັງຫຼາຍ, ເພາະກ້າວຂ້າມເສຍໄດ້ຊຶ່ງ ຮູບສັນຍາ ໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈນານັຕຕະສັນຍາ ຈຶ່ງ ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຢະຕະນະ ມີການກໍານົດໃນໃຈວ່າ “ອາກາສບໍ່ມີທີ່ສຸດ” ດັ່ງນີ້ ມີຢູ່ : ນີ້ຄື ວິນຍານຖິຕິປະເພດທີຫ້າ.

໖. ອານົນທ໌ ! ສັຕທັງຫຼາຍ, ເພາະກ້າວຂ້າມເສຍໄດ້ຊຶ່ງ ອາກາສານັນຈາ ຢະຕະນະ ໂດຍປະການທັງປວງ ຈຶ່ງ ເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຢະຕະນະ ມີການກໍານົດໃນໃຈວ່າ “ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສຸດ” ດັ່ງນີ້ ມີຢູ່ : ນີ້ຄື ວິນຍານຖິຕິປະເພດທີຫົກ.

໑. ມະຫາ. ທີ. ໑໐/໘໑-໘໓/໖໕.

໖໖໔ ອະຣິຍະສັຈຈ໌ຈາກພຣະໂອຕຖະ

໗. ອານົນທ໌ ! ສັຕທັງຫຼາຍເພາະກ້າວຂ້າມເສຍໄດ້ຊຶ່ງ ວິນຍານັນຈາຢະຕະນະ ໂດຍປະການທັງປວງ ຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງ ອາກິນຈັນຍາຢະຕະນະ ມີການກໍານົດໃນໃຈວ່າ “ອັນໃດໆບໍ່ມີ” ດັ່ງນີ້ ມີຢູ່ : ນີ້ຄື ວິນຍານຖິຕິປະເພດທີ່ເຈັດ.

ສ່ວນອາຍະຕະນະ ອີກສອງນັ້ນ ຄື ອະສັນຍີສັຕຕາຢະຕະນະ ທີໜຶ່ງ ເນວະ ສັນຍານາສັນຍາຢະຕະນະທີສອງ.

ອານົນທ໌ ! ໃນບັນດາວິນຍານຖິຕິເຈັດ ແລະອາຍະຕະນະສອງ (ລວມເປັນເກົ້າ) ນັ້ນ : ວິນຍານຖິຕິປະເພດທີໜຶ່ງ ອັນໃດມີຢູ່, ຄືສັຕທັງຫຼາຍມີກາຍຕ່າງກັນມີສັນຍາຕ່າງກັນ ໄດ້ແກ່ມະນຸສສ໌ທັງຫຼາຍ, ເທວະດາບາງພວກ ແລະວິນິບາຕບາງພວກ. ອານົນທ໌ ! ຜູ້ໃດຮູ້ແຈ່ມແຈ້ງ ວິນຍານຖິຕິທີໜຶ່ງນັ້ນ ຮູ້ແຈ່ມແຈ້ງການເກີດ (ສະມຸທັຍ) ແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ ຮູ້ແຈ່ມແຈ້ງຄວາມດັບ (ອັຕຖັງຄະມະ) ແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ ຮູ້ແຈ່ມແຈ້ງສະເໜ່ (ອັສສາທະ) ແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ ຮູ້ແຈ່ມແຈ້ງໂທດຕໍ່າຊ້າ (ອາທີນະວະ) ແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ ແລະຮູ້ແຈ່ມແຈ້ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງອອກ (ນິສສະຣະນະ) ແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຄວນຫຼືໜໍ ທີ່ຜູ້ນັ້ນຈະເພີດເພີນຍິ່ງ ຊຶ່ງວິນຍານຖິຕິທີໜຶ່ງນັ້ນ ? “ຂໍ້ນັ້ນ ເປັນໄປບໍ່ໄດ້ ຂ້ານ້ອຍ !”