ອະຣິຍະສັດ ຄື ຄວາມກໍ່ຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ

ການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກຂ໌

ພິກຂຸ ທ. ! ອະຣິຍະສັຈຈ໌ຄື ຄວາມກໍ່ຂຶ້ນແຫ່ງທຸກຂ໌ ເປັນແນວໃດໜໍ ?

ພິກຂຸ ທ. ! ເພາະອະວິຊຊາເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີສັງຂາຣ; ເພາະສັງຂາຣເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີວິນຍານ; ເພາະວິນຍານເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີນາມຮູບ; ເພາະນາມຮູບເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີອາຍະຕະນະຫົກ; ເພາະອາຍະຕະນະຫົກເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີຜັສສະ; ເພາະຜັສສະເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີເວທະນາ; ເພາະເວທະນາເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີຕັນຫາ; ເພາະຕັນຫາເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີອຸປາທານ; ເພາະອຸປາທານເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີພົບ; ເພາະພົບເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີຊາດ; ເພາະຊາດເປັນປັຈຈັຍ, ຊະຣາມະຣະນະ ໂສກະປະຣິເທວະ ທຸກຂະໂທມະນັດສະແລະອຸປາຍາສະ ຈຶ່ງເກີດມີພ້ອມ. ຄວາມກໍ່ຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກຂ໌ທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມມີໄດ້ດ້ວຍອາການ ດັ່ງນີ້.

ພິກຂຸ ທ. ! ນີ້ ເຮົາເອີ້ນວ່າ ອະຣິຍະສັຈຈ໌ຄື ຄວາມກໍ່ຂຶ້ນແຫ່ງທຸກຂ໌ ແລ.
- ຕິກ. ອັງ. ໒໐/໒໒໗/໕໐໑.

ອາການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກຂ໌ໂດຍສົມບູນ
(ສາຍແຫ່ງປະຕິຈຈະສະມຸບບາດ)

ພິກຂຸ ທ. ! ປະຕິຈຈະສະມຸບບາດ (ທັມທີ່ອາໄສກັນ ແລະກັນ ແລ້ວທະຍອຍກັນເກີດຂຶ້ນ) ເປັນແນວໃດໜໍ ?
ພິກຂຸ ທ. ! ເພາະອະວິຊຊາເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີສັງຂາຣ ;
ເພາະສັງຂາຣເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີວິນຍານ;
ເພາະວິນຍານເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີນາມຮູບ;
ເພາະນາມຮູບເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີອາຍະຕະນະຫົກ;
ເພາະອາຍະຕະນະຫົກເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີຜັສສະ;
ເພາະຜັສສະເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີເວທະນາ;
ເພາະເວທະນາເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີຕັນຫາ;
ເພາະຕັນຫາເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີອຸປາທານ;
ເພາະອຸປາທານເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີພົບ;
ເພາະພົບເປັນປັຈຈັຍ ຈຶ່ງເກີດມີຊາດ;
ເພາະຊາດເປັນປັຈຈັຍ, ຊະຣາ ມະຣະນະ ໂສກະປະຣິເທວະທຸກຂະ ໂທມະນັດສະແລະອຸປາຍາສະ ຈຶ່ງເກີດມີພ້ອມ. ການກໍ່ຂຶ້ນ ແຫ່ງກອງທຸກຂ໌ທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມມີໄດ້ ດ້ວຍອາການ ດັ່ງນີ້.

ພິກຂຸ ທ. ! ນີ້ເຮົາ ເອີ້ນວ່າ ປະຕິຈຈະສະມຸບບາດ (ທັມທີ່ອາໄສກັນ ແລະກັນແລ້ວທະຍອຍກັນເກີດຂຶ້ນ) ດັ່ງນີ້ ແລ.

- ນິທານ. ສັງ. ໑໖/໑/໒.